Uluslararası ticarette daha fazla söz sahibi olmak ve pay almak için ülkeler değişik stratejiler geliştirmektedir. Bunlardan biri de siyasi ve coğrafik sınırlar içinde kurulan ‘Serbest Bölgeler’dir. Dünya kapitalizminin gelişmesinde önemli rolü olan Serbest Bölgeler sayesinde ihracatta rekabet şansı artarken; ticari anlamda avantajlar sağlanır, yabancı yatırımcılar için cazibe merkezi oluşturur, bu sayede ülkeye ileri teknolojilerin gelişi hızlanır. Firmaların girişimci olarak örgütsel düzen ve yöntemlerle hareket ettikleri, ülkelerin mali,  hukuki ve idari düzenlemelerinin uygulanmadığı veya kısmi uygulandığı, geniş teşviklerin verildiği ayrılmış yerlerdir.

Serbest Bölge Kanunu Nedir?

3218 sayılı Serbest Bölge Kanunu’nun 1. Maddesine göre Serbest Bölge’nin tanımı:

*Bir kısmı ticaret, bir kısmı sektörel, bir kısmı da imalat sanayisine yönelik kurulan bu bölgelerde ihracata dayalı yatırım ve üretimleri teşvik edilmesi,

*Sermayeye sağlanan avantajlar ile birikimin artırılmasına ön ayak olarak küresel çapta ilerletilmesine hizmet etme,

* Ülkeye yabancı sermaye ve teknoloji girişini hızlandıracak uygun zeminlerin hazırlanması,

* Sanayicinin ihtiyaç duyduğu hammaddelerin, üretim etaplarında ihtiyaç duyulan ara malların ve ekonominin girdi ihtiyacını ucuz, zamanında ve sürekli olacak şekilde temin edilebilmesi,

*Dış finansmandan ve dış ticaretten daha fazla yararlanabilmek amacıyla uluslar arası ticareti geliştirmek için kurulan serbest bölgelerde Serbest Bölge Kanunu’nun amacı: gümrük vergisinden muafiyet ve vergi indirimleri, sağlanan teşvikler ve avantajları ile yaratılan faaliyet konularını coğrafi olarak tanımlanmış yer ve sınırları içinde tesislerin kurulmuş şekli ile belirleme, düşük maliyet ve ihracatı gerçekleştirme, bu firmaların yönetilmesi ve işletilmesinin ilgili hususlar çerçevesinde sağlıklı yürütülmesini sağlamaktır. Bunlara ek olarak AB ve Gümrük Birliği kriterlerinin gerektirdiği serbest dolaşım belgelerinin temininin imkanı, ülkemize dışarıdan gelen malların transit geçişlerini sağlayarak dış ülkelere satımı, istihdam olanaklarını artırma, firmalara orta ve uzun vadede planlama yapabilme fırsatı tanıma, eşitlik prensibinden faydalandırma, yerli ve yabancı tüm pazarlara erişebilme imkanı, kazanç ve gelirlerin yurtdışına veya ülkemize koşulsuz ve sınırsızca serbestçe çıkarabilme hakkı, arsa ve bina temininde fiyatlarda kolaylık ve stratejik avantajlar sayılabilir.


 Türkiye’de Hangi Serbest Bölgede Hangi Sektörlerde Üretim Yapılmaktadır?

1987 yılından bu yana gittikçe gelişen, Türkiye’de yer alan Serbest Bölgeler:

  • Akdeniz kıyısında yer alan Adana- Yumurtalık: Kimya sektörü başta olmak üzere, çimento, inşaat malzemeleri, demir- çelik, tersane, gıda ve yem sektöründe üretim ve yatırım yapan firmalar tarafından tercih edilir.
  • Mersin: Bölgede yer alan firmaların büyük kısmı alım-satım sektöründe olmak üzere ağırlıklı üretim, kiralama, depolama, bankacılık- sigortacılık sektörlerinde uzman firmalar tarafından kullanılır.
  • Antalya: Ağırlıklı olarak ahşap, cam, çelik, çimento, elektrik-elektronik, makine ve soğutma sanayi, gıda, tekstil, gübre, içecek, inşaat, kağıt-ambalaj, kimya, turizm, tarım, otomotiv, plastik, mobilya ve mermer sektörlerindeki firmaları barındırır. 
  • Marmara’da Bursa: Çoğunlukta tekstil ve otomotiv üretimi yapan firmalara ev sahipliği yapar.
  • İstanbul Atatürk Havalimanı: Medikal, otomotiv, metal işleme, kuyumculuk, yazılım, elektronik, güvenlik, tekstil, havacılık, telekomünikasyon gibi alanlarda üretim ve hizmet sağlayan firmaların kullandığı bölge İstanbul’un önemli lokasyonunda bulunur.
  • İstanbul Endüstri ve Ticaret: İnşaat, kimya, metal, ısıtma-soğutma, enerji, tekstil, plastik sektörlerindeki imalatçı firmaların yer aldığı bölgedir.
  • İstanbul Trakya: Üretim ağırlıklı olup muhtelif makine ve parça, temizlik, kimya, tekstil, otomotiv, güvenlik, soğutma sanayi, muhtelif yiyecek-içecek, kırtasiye malzemeleri ihracatı gerçekleştirilir.
  • Kocaeli: Tersane, gemicilik, çelik, kimya, elektrik-elektronik sektörlerinde üretici ve ihracatçı firmalar yer alır.
  •  Karadeniz Bölgesi’nde Rize: Kimya, gıda, plastik, boya, orman ürünleri alanlarında faaliyette bulunan firmalar bölgede istihdam sağlar.
  • Trabzon/ Samsun: Bu bölge tarım, hayvancılık, su ürünleri yetiştiriciliği, tekstil, kimyasal madde, ilaç, demir-çelik, metal, makine, ormancılık, sanayi sektörlerindeki firmalara yatırım fırsatı sunar.

Bunların haricinde;

  • Avrupa: Otomotiv, tekstil, dış ticaret, lojistik, alüminyum, makine, kimya, kozmetik, beyaz eşya ve ev aletleri, uçak yan sanayi, inşaat yan dallar, ahşap sektörlerinde üretim, yatırım ve ihracat yapan firmaların tercih ettiği bölgedir.
  • Filyos: İmalat ağırlıklı firmaların yer aldığı bölgede elektrikli teçhizat, makine ve ekipman, ulaşım araçları treyler ve yarı treyler, eczacılığa ilişkin malzemeler, bilgisayar, optik, elektronik, silah ve mühimmat, hava taşıtları, uzay araçları, tıbbi ve dişçilik imalatında yer almaktalar.
  • Gaziantep: Tekstil, kimya, makine, ayakkabı, plastik, ambalaj, gıda, sağlık ürünleri, inşaat, mobilya sektörleri yer alır.
  • Kayseri: Bu bölge tarım, hayvancılık, ormancılık, sanayi sektörlerindeki firmalara yatırım fırsatı sunar.
  • Mardin: Madencilik, tütün, dericilik, tarım sektörleri ağırlıklıdır.
  • Tübitak MAM: Tarım, madencilik, gıda, ileri enerji ve yakıt, geri dönüşüm ve çevre, ilaç, deniz kuvvetleri çözümleri, yer altı görüntüleme, hidroelektrik santral, elektriksel güç sistemleri, batarya ve araç uygulamaları, yapısal malzemeler, raylı taşıtlar, hava kalitesi, güvenlik çözümleri ve deniz ve sualtı alanlarında yatırım, imalat ve ihracat firmaları yer alır.

Yorum Yaz